Mescid-i Aksa’nın on beş kapısı vardır. On tanesi açıktır, kalan beşi kapalıdır. Mescid-i Aksa’nın kapılarının anahtarları (1967’de İsrail İşgal Güçleri tarafından el konulan Mağribliler Kapısı’nın anahtarı hariç) İslami Vakıflar Müdürlüğü’nün mülkiyetindedir. Ancak İsrail İşgal Güçleri, Mescid-i Aksa’nın kapılarını açma kapatma kontrolünü elinde tutup, namaz kılan Müslümanların girişlerine zaman zaman sınırlamalar koyarak 40-45 yaşın altındaki ziyaretçilerin Mescid-i Aksa’ya girişlerini engellemektedirler. Ayrıca İsrail İşgal Güçlerine ait Mescid-i Aksa’nın içinde Kubbetü’s-Sahra yakınında polis merkezi bulunmaktadır.
AÇIK OLAN KAPILAR
49. Esbat (Kabileler) Kapısı (Eyyübiler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın kuzeydoğu tarafında yer alır. İnşa tarihi h.610/m.1213’dür. Birden fazla onarım geçirmiştir. Şimdiki bulunan kapının inşa tarihi h.945/m.1538’e Kanuni Sultan Süleyman dönemine uzanmaktadır. Kemerli bir kapıdır ve 4 metre yüksekliğindedir. Esbat Kapısı’nın diğer ismi, Hıristiyanların Hz. Meryem’in doğduğu yer olduğuna inandıkları yerde bulunan Kutsal Hanna Kilisesine yakın olduğu için “Meryem Ana Kapısı”dır.
50. Hıtta Kapısı (Eyyubiler/Osmanlılar Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın kuzey revakı’nda yer alan Esbat Kapısı ile Şerefü’l-Enbiya Kapısı’nın aralarında yer almaktadır. Mescid-i Aksa’nın en eski kapılarındandır. İnşa tarihi bilinmemektedir. Eyyübiler ve Osmanlılar döneminde yenilenmiştir. Sade bir tarza sahiptir ve üstünde askılı taşlar bulunur. Geçmişte bu askılı taşlara meşaleler asılırdı. Bu kapıdan Eski Şehir’in Sadiye mahallesine çıkılır. İsrail İşgal Güçleri’nin sabah, akşam ve yatsı namazlarına serbestlik tanıdığı üç kapıdan birisidir.
51. Şerefü'l-Enbiya Kapısı ( Eyyübiler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın kuzey cephesinde yer alır. Memlüklüler döneminde Melik Muazzam İsa tarafından h.610/m. 1213’de yenilenmiştir. Bu kapı pek çok isimle bilinir. Kral Faysal Kapısı (Kral Faysal b. el Hüseyin’in Kudüs’e h.1348/m.1930’da yaptığı ziyaretin anısına), Şerefü’l-Enbiyâ Kapısı (Eski Şehir’de bulunan Şerefü’l-Enbiya Mahallesine açıldığı için) ve Dividdâr Kapısı (Dividdâr Medresesi’ne bitişik olduğu için) bu isimlerin bazılarıdır.
52. Ğavânime Kapısı (Memlüklüler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın kuzey kısmında bulunmaktadır ve büyüklük olarak diğerlerine nispeten küçük sayılmaktadır. Benî Ğanim aşiretinin geldiği tarafa veya Ğavânime Mahallesine baktığı için bu ismi almıştır. Eskiden bu kapı, Hazreti İbrahim (a.s.)’a nispet edilerek “el-Halil Kapısı” olarak bilinmekteydi. h.707/m.1308 yılında yenilenmiştir. h.1419/m.1998 yılında aşırı milliyetçi İsrailli Yahudi bir yerleşimci tarafından bu kapının yakılmasından sonra Mescid-i Aksa İmar Komitesi tarafından kapı yenilenmiştir.
53. Nâzır Kapısı (Memlüklüler Dönemi)
Mescid-i Aksanın batı revaklarında ve Ğavânime Kapısı’nın güneyinde bulunmaktad ı r . Memlüklüler döneminde h.600/m.1203 yılında Melik Muazzam İsa tarafından yenilenmiştir. Bu kapı, 4,5 metre yüksekliğinde büyük bir kapı olup adını Memlüklüler döneminde bu kapının yakınında oturduğu sanılan o dönemin Haremeynü’ş-Şerifeyn (Mescid-i Aksa ve Mescid-i İbrahim Haremleri) Nâzırı’na nispetle “Nâzır Kapısı” ismini almıştır. Ayrıca bu kapıya başka birçok isim daha verilmiştir. Çok eski bir döneme uzanan “Mikail Kapısı”; Osmanlılar zamanında kapının yakınında “Ribâtü’lMensuriye” olarak adlandırılan ve hapishane olarak inşa edilen bir binadan dolayı “Hapishane Kapısı”; Yüksek İslam Meclisi’ne nispetle “Meclis Kapısı” adları verilmiştir.
54. Hadid Kapısı (Memlüklüler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın batı revaklarında Nâzır Kapısı ile Kattânîn Kapısı’nın arasında yer almaktadır. Bu kapı h.755- -758 / m.1354 - 1357 yılları arasında yenilenmiştir. Kapıya, “Aragoniye Medresesini” kuran ve vakfeden sonrada bu kapıyı yenileyen “Aragon el-Kamilî”ye nispetle “Aragon Kapısı” adı da verilmiştir.
55. Kattânîn (Pamukçular) Kapısı (Memlüklüler Dönemi)
Mescid-i Aksanın batı revaklarının içinde Mathara Kapısı ile Hadîd Kapısı’nın ortasında yer almaktadır. h.737/m.1336 yılında Memlüklü Sultanı Muhammed b. Kalavun döneminde inşa edilmiştir. Mescid-i Aksa’nın en güzel kapılarındandır. Kapının üst tarafı petek şeklinde mukarnas motiflerle bezenmiştir. Mescid-i Aksa’nın avlusundan Kudüs Eski Şehir’deki Kattânîn (Pamukçular) Pazarına bu kapıdan geçilerek gidilmektedir.
56. Mathara Kapısı (Eyyübiler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın batı revaklarında ve Kattânîn Kapısı’nın yanında Kubbetü’sSahra’nın yakınında bir yerdedir. Mescid-i Aksa’nın kapıları arasında Kudüs Eski Şehir’in sokaklarına veya caddelerine çıkışı olmayan tek kapıdır. Kapı, abdesthaneye açılır ve adını abdesthaneden almıştır. Bu abdesthane ve kapı Eyyübiler döneminde Sultan Âdil Ebu Bekir Eyyübi zamanında yapılmıştır ve Alaaddin Busayrî tarafından h.666/m.1267 yılında yenilenmiştir.
57. Sekine Kapısı (Eyyübiler Dönemi)
“Sihirbazlar Kapısı” ve “Davut Kapısı” olarak da adlandırılır. Bu kapı, Harem’in ana kapılarından biridir. Kuzey yönünden “Silsile Kapısı” ile bitişik olup hâlihazırda kapalıdır. Kapının inşası ve yenilenmesi Eyyübiler dönemine dayanmaktadır. Üzerinde içiçe girmiş nakışlı taşlar bulunan bu büyük ahşap kapı iki kanatlı olup kanatları kapatıldığında kanatların birinin üzerinde bir kişinin girebileceği büyüklükte küçük bir kapı bulunmaktadır.
58. Silsile (Zincirli) Kapısı (Eyyübiler Dönemi)
Harem-i Şerif’in ana kapılarından biridir ve Mescid-i Aksa’nın batı duvarlarının güney kısmında bulunmaktadır. Kapı hâlihazırda açıktır ve inşa tarihi Eyyübiler dönemine dayanmaktadır. Ahşaptan üzerinde içiçe geçmiş motiflerle süslenmiş iki kanatlı büyük bir kapı olup kanatları kapatıldığında kanatların birinin üzerinde bir kişinin girebileceği büyüklükte küçük bir kapı bulunmaktadır. Bu kapı Eyyübiler döneminde h.600/m.1200 yılında yenilenmiştir.
59. Meğâribe (Mağribliler) Kapısı (Memlüklüler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın Burak Duvarı olarak adlandırılan batı surlarında bulunmaktadır. Memlüklüler döneminde h.713/m.1313 yılında yenilenmiştir. h.1387/m.1967 yılında işgalden sonra İşgalci İsrail Güçleri tarafından tamamen yıkılıp ortadan kaldırılmış olan Mağribliler Mahallesine bakardı. Günümüzde bu mahallenin yeri, Yahudilerin “Ağlama Duvarı” diye adlandırdıkları yerin önünde ibadetlerini yapabilmek için Yahudiler tarafından “Ağlama Meydanı” adı verilen bir meydana dönüştürülmüştür. Ayrıca bu meydana bakan yerde Yahudiler tarafından, dinî ibadetlerini yerine getirmek ve birçok hizmet için yeni binalar inşa edilmiştir. İşgalci İsrail Güçleri, Yahudileri ibadetlerini yaparken korumak bahanesi ile Müslümanların bu kapıyı kullanmalarını yasaklamışlardır.
KAPALI KAPILAR
60. Tövbe Kapısı ve Rahmet Kapısı (Emeviler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın doğusundaki surların üzerinde bulunmaktadırlar. Kapılar, Mescid-i Aksa alanından birkaç basmakla aşağı inilen, yüksek bir binanın içinde bulunmaktadır. Yan yana duran iki eski ve büyük kapılardan güneydeki “Rahmet Kapısı” ve kuzeydeki “Tövbe Kapısı” olarak isimlendirilir. Yükseklikleri 11,5 metredir. Kapılardan biri ismini yanında bulunan “Rahmet Mezarlığı’ndan almıştır. Bu mezarlıkta Sahabeden Şeddâd b. Evs (r.a.) ve Ubâde b. es-Sâmit (r.a.)’ın kabirleri bulunmaktadır. Arkeologlar, bu kapıların Emeviler döneminde inşa edildiği görüşünü tercih etmişlerdir. İmam Gazali Hazretleri Kudüs’te, Rahmet Kapısı’nın üzerinde yer alan kendi zaviyesinde ikamet etmiş ve Mescid-i Aksa’da ders okutmuştur. Ayrıca kıymetli kitabı İhyâ-i Ulûmi’d-Dîn’i burada yazmıştır. Kapılar, Selahaddin Eyyübi tarafından gelecekte her hangi bir saldırıya karşı Kudüs’ü ve Mescid-i Aksa’yı korumak için kapatılmıştır.
61. Cenazeler Kapısı (Burak Kapısı)
Mescid-i Aksa’nın doğu surlarında bulunmaktadır. Bu kapı, saklı kapılardan biridir ve bu adın verilmesinin sebebi Müslümanların, cenaze namazı kıldıktan sonra Mescid-i Aksa’dan çıkarken bu kapıyı kullanarak Mescid-i Aksa’nın bitişiğindeki Rahmet Mezarlığına geçmelerindendir. Bu kapı günümüzde kapalıdır.
62. Müzdevec (İkili) Kapısı (Emeviler Dönemi)
Kıble Mescidi’nin mihrabının altındaki, Müselles (Üçlü) Kapı’nın batısında bulunmaktadır. Eskiden Emevi halifelerinin Mescid-i Aksa’ya giriş için kullandıkları bir kapıdır. Kapatıldıktan sonra iç koridor namaz için kullanılmıştır ve “Kadim Aksa Mescidi” ismi konulmuştur. Mescid-i Aksa’nın güneyindeki duvara bitişik Hıtaniye Medresesi’nin Selahaddin Eyyübi tarafından yapılması sırasında kapı kapatılmıştır.
63. Müselles (Üçlü) Kapı (Fatımîler Dönemi)
Mescid-i Aksa’nın güney surlarının ortasında bulunmaktadır. Mescid-i Aksa’nın güneyinde bulunan Emevi saraylarının kalıntılarına dönük olarak yan yana üç giriş kapısından ibarettir ve bu girişlerle Mescid-i Aksa sınırları içerisinde bulunan mescitlerden biri olan Mervan Mescidi’ne ulaşılmaktadır. Bu kapılar h.425/m.1034 yılında Fatımi Halifesi Zâhir Li-i’zâzi Dinillah’ın talimatı ile inşa edilmiştir. Selahaddin Eyyübi, Kudüs’ü fethettikten sonra şehri gelecekte her hangi bir saldırıya karşı korumak için bu kapıları kapatmıştır. Yahudiler bu kapıların İkinci Tapınak (Herodios Tapınağı)’nın kalıntılarından biri olduğunu iddia ederler ve onu “Hâlide Kapısı” olarak adlandırmışlardır.
64. Münferid (Tekli) Kapı (Fatımiler Dönemi)
Fatımi Halifesi Zâhir Li-i’zâzi Dinillah’ın talimatı ile h.425/m.1034 yılında bu kapı yeniden yapılmıştır. Mescid-i Aksa’nın güney surlarında, Müselles (Üçlü) Kapı’nın doğusunda bulunmaktadır. Günümüzde kapalı durumdadır. Haçlılar bu kapıyı, Mescid-i Aksa’nın güney surlarından, Mescid-i Aksa alanı içindeki daha önce ahır olarak kullandıkları Mervan Mescidi’nin binasına atlarının giriş ve çıkışlarını kolaylaştırmak için açmışlardı.



